Foto: Eli Valeton
Miniatuur 390
Geschreven door Eli Valeton
Voorgelezen door Sanne van Deursen
Geluidsmontage Seth Mook
Thema: Raak!
19 mei 2026
Titel: RAAK
RAAK
Raak slaan. Dat probeerden we als kind, mijn broer en ik, als we badminton speelden. De shuttle raken als die jouw kant op kwam. Dat was de kunst, dat is wat we oefenden met elkaar. De tweede moeilijkheid was dat we, als we raak sloegen, eigenlijk ook goed moesten mikken, zodat de ander een kans kreeg om terug te slaan. Want het ging ons erom dat de shuttle heen en weer moest vliegen tussen onze rackets zonder op de grond te vallen. We telden die slagen. Hoe meer hoe beter. Ons spelen was oefenen, proberen steeds beter te worden.
Tennis is net zo’n soort spel. Of sport. Met grotere rackets, harder slaan en de ballen vliegen keihard. Ik heb zelf nooit tennis gespeeld, ik zag het alleen wel eens op TV. En op de radio wordt uitvoerig verslag gedaan van de toernooien. Maar dat zijn wedstrijden waarbij het gaat om te winnen. Er is uiteindelijk maar één de beste, één winnaar. En ook een verliezer. En verliezen moet je sportief kunnen verdragen.
Dat badminton spelen was een samen spelen, een samen oefenen in raak slaan. Een spel. Geen wedstrijd. Een wedstrijd is, zoals het woord al zegt, een strijd. Heel veel spelletjes zijn kleine wedstrijdjes: ganzenbord, domino, scrabble, monopoly en heel veel kaartspelletjes. En heel veel mensen doen het graag. Het is gewoon fijn om te doen. Ontspanning en inspanning tegelijk. Een stimulans om je best te doen, een lekkere uitdaging.
Met kleine kinderen is het niet altijd gemakkelijk spelletjes te doen. Ze willen altijd winnen, en de oudere spelers gunnen ze dat en zorgen ervoor dat dat ook lukt. Door opzettelijk dom te spelen. Kleine kinderen hebben ook de neiging tijdens het spel de regels aan te passen als ze dat beter uitkomt! En als ze verliezen is het soms huilen!
Zit die drang tot winnen in de mens ingebakken? Ik houd erg van sudoku’s en van legpuzzels, want die doe je in je eentje. En ik denk dat dat vooral is omdat het niet gaat over het overwinnen van een tegenstander: er is geen verliezer. Nou kun je denken dat ik dus niet tegen m’n verlies kan! Misschien is dat wel zo, maar ik kan er ook niet zo goed tegen als de ánder verliest. Dat is raar natuurlijk, en ik schaam me er een beetje voor. Maar ik zal wel niet de enige zijn, want ontzettend veel mensen doen dat soort puzzels.
Wat is voetbal nou eigenlijk? Is het een sport? Het is een strijd die telkens weer dreigt te ontaarden in geweld. Kijk naar wat het voor de toeschouwers betekent! Hun ziel en zaligheid hebben ze verpand aan “hun club”. Het lijkt er vaak op dat het meer gaat om die supporters dan om de voetballers zelf. De aanhangers van de twee clubs zien elkaar als vijanden. Als de wedstrijd binnen het stadion voorbij is, gaat die buiten het stadion door. Soms moet de politie eraan te pas komen om een regelrechte oorlog te voorkomen. Wat is daar aan de hand?
Is het vijanddenken van de mens aangeboren? Is het natuurlijk? Of wordt het aangeleerd, en opgekweekt in de sport? Is de grens tussen spelen en vechten zo vaag?
Maar… is de mens niet een spelend wezen? Johan Huizinga introduceerde de term “Homo ludens”. Volgens hem zou het spel een noodzakelijke voorwaarde zijn voor het voortbrengen van cultuur. Ik moet dat essay toch eens lezen. Zou hij gelijk hebben? Bestaat de cultuur niet alleen uit mooie en beschaafde dingen maar ook uit vechten? Volgens mij hoort geweld niet bij cultuur, maar misschien zie ik dat verkeerd, te beperkt.
Ik ben afgedwaald van lekker badminton spelen met mijn broer naar gedachten over oorlog en vrede.
gepubliceerd op 19 mei 2026